Voorbereidingen Seizoen 2024

Eerder schreef ik al dat het hier een beetje druk is… natuurlijk met het knuffelen van NoΓ― πŸ₯° (en Zayah zodat ze niet jaloers hoeft te worden πŸ₯°). Maar ook met de voorbereidingen voor Seizoen 2024 van de tuinderij! En dan komt nu ineens alles tegelijk; Oogsten, Groentebedden opruimen en winterklaar maken, Nieuwe groentebedden en fruit rijen maken op de plek waar eerst bos en woestenij was… Dit komt niet nu ineens aan de orde, ik ben hier al vanaf het begin van het jaar mee bezig. Hierbij dan eindelijk het hele proces, waarmee de cirkel dan ook weer rond is ♾️

Let op: dit is lang blog geworden… πŸ˜‰

Groenbemesters zaaien

Na het oogsten van gewassen worden groentebedden opgeruimd en klaar gemaakt voor een nieuw gewas. Als er hetzelfde seizoen niet een nieuw gewas voor consumptie meer mogelijk is, dan wordt zo’n bed ingezaaid met groenbemesters. Dit zijn uiteenlopende gewassen die kort gezegd voedingsstoffen aan de bodem toevoegen, direct en indirect (en daarom als ‘mest’ aangeduid worden). Het voordeel van groenbemesters nog even belicht:

  • groenbemesters leveren dus voedingsstoffen aan de bodem in de vorm van organische stof en (spoor)elementen waaruit de plant is opgebouwd;
  • en het bodemleven wordt hiermee gevoed doordat levende planten via de wortels voedingsstoffen met het bodemleven uitwisselen;
  • en bepaalde groenbemesters halen ook nog eens stikstof uit de lucht, zoals ook al eerder beschreven;
  • daarnaast houden deze groenbemesters de bodem altijd bedekt zodat deze beschermd is tegen erosie;
  • en zo spoelen voedingsstoffen die noodzakelijk zijn voor komende gewassen ook niet weg uit de bodem en wordt het oppervlakte water en grondwater niet onnodig vervuild daarmee;
  • last-but-not-least: groenbemesters onderdrukken onkruid!

Het inzaaien van groenbemesters is dus een serieuze aangelegenheid hier πŸ˜‰

De groentebedden met peulen waren het eerste ‘klaar’ en in het teeltplan had ik in deze bedden nog geen opvolgend gewas voor consumptie gepland.

Peulen (erwt > tuinboon > kapucijner) stonden er begin Juli zo bij, bijna klaar om op te ruimen!

Het opruimen van bedden start met het ‘klepelen’ (maaien en hakselen tegelijk) van de planten die nog op de bedden staan:

Half juli: klepelen met de klepelmaaier aan de 2-wiel tractor (met petje op vanwege hitte / zonkracht 😎πŸ₯΅)

Zoals je ziet blijft er dan een fijn gehakte groene massa op de bedden achter. Dit wordt ter plekke ‘gecomposteerd’, door het reeds actieve bodemleven πŸͺ±πŸ›πŸͺ²πŸ¦ .

Click here to display content from YouTube.
Learn more in YouTube’s privacy policy.

En zo gaat dat klepelen dan (video via Youtube)

Na het klepelen heb ik de ‘rotorkopeg’ met de 2-wieltractor over deze bedden heen gehaald. Net als bij het aanleggen van nieuwe bedden worden hiermee gehakselde gewasresten in de grond in gewerkt en wordt tegelijk een mooi zaaibedje gemaakt, waarin groenbemesters goed kunnen ontkiemen. Dit apparaat (rotorkopeg) zorgt voor een zogenaamde ‘Niet Kerende Grondbewerking’ waardoor zo veel mogelijk bodemleven kan blijven leven.

Zaaibed klaar na het ‘eggen’

Hierna kon gelijk ingezaaid worden. In dit geval waren het enkele mixen die ik ‘breedwerpig’ gezaaid heb.

3 rijen met bedden (2 bedden per rij) ingezaaid met groenbemesters (foto: 24 juli)

Iets meer dan een maand later waren deze groenbemesters goed opgekomen en flink gegroeid:

Status 4 September

In dit geval waren ook weer nieuwe peulen opgekomen, omdat ik iets te veel zaad had laten liggen bij het oogsten en opruimen van deze bedden…

Zaaitest Groenbemesters

Hierna heb ik een andere methode getest voor het inzaaien van groenbemesters. Namelijk door het zaaiapparaat hiervoor te gebruiken:

Test met Zaaiapparaat om te kijken of hier ook groenbemesters mee ingezaaid kunnen worden

De aanleiding hiervoor was dat ik bij eerdere (breedwerpige) zaai sessies veel te veel zaad gebruikte en er sprake was van een ongelijkmatige opkomst. Breedwerpig zaaien is nog niet zo eenvoudig… Die gelijkmatigheid is vooral van belang om de grond echt goed bedekt te houden en iedere stukje optimaal te benutten (en onkruid geen ruimte te geven).

Met het zaaiapparaat heb ik in de vrijgekomen aardappelbedden verschillende granen als groenbemesters ingezaaid (Haver en Rogge):

Per bed verschillende rijen granen 🌾🌾🌾🌾🌾 ingezaaid

En, werkt dit?

Status zaaitest aardappelbedden op 4 September…
… 16 September, ook 3e aardappelbed zo ingezaaid (links) en rijtjes duidelijk zichtbaar)…
… 5 Oktober (en na snoeien wilg), groenbemesters bedekken bijna gehele bedden

Zoals je kunt zien is de opkomst hiermee behoorlijk gelijkmatig en heb ik ook niet meer zaad gebruikt dan noodzakelijk was. Daarbij worden de bedden bijna geheel bedekt, al 1 maand na zaaien. Kortom: test geslaagd!

Welke Groenbemesters worden gebruikt in welke volgorde

In de voorbeelden hiervoor zie je de nodige verschillen tussen de groenbemesters die hier worden ingezet. Dit is afhankelijk van het gewas dat ervoor geteeld werd en het gewas dat erna komt. Het gaat nu te ver om de gehele teeltwisseling hier uit te leggen (dat is voor een apart / later blog). Deze mixen en volgorde hanteer ik in ieder geval (gewas > groenbemesters):

  • Vroege aardappel > Japanse haver en klaver mix (hierna komen dan peulen)
  • Late aardappel en zoete aardappel > Winterrogge en klaver mix (hierna volgen ook peulen)
  • Erwt > Klaver mix (hierna volgen kolen)
  • (overige) Peulen > Wikke, eventueel met Japanse haver erbij (hierna volgen ook kolen)
  • Kolen > Witte klaver ((hierna volgen bladgewassen)
  • Bladgewassen > Winterrogge en klaver mix (hierna volgen wortel/knol gewassen)
  • Wortel/Knol > Veldboon met een beetje winterrogge erbij (hierna volgen weer aardappels en ook zoete aardappel)

De klaver mix stel ik samen uit witte klaver, rode klaver en luzerne πŸ€πŸ€πŸ€

De gedachte en het nut achter deze volgorde is:

  • dat dit qua timing goed uitkomt;
  • dit optimaal is voor de bemestingsbenodigdheden van het volgende gewas;
  • dit optimaal is voor de bodemstructuur (bijvoorbeeld granen na aardappels en wortel/knol gewassen die deze structuur kunnen herstellen na het oogsten van πŸ₯”, 🍠, wortels en knollen);
  • dit optimaal is voor het minimaliseren van onkruiddruk.

Vooral de grote diversiteit en variatie is cruciaal hierin. Dit maximaliseert de voedingsstoffen die hierdoor aan de grond kunnen worden toegevoegd (onder andere doordat al die verschillende planten op verschillende dieptes wortel en verschillende voedingsstoffen zelf nodig hebben en uit lucht en bodem halen). Ook voorkomt dat ‘plagen’ zich te goed kunnen vestigen en het bodemleven maximaal in balans blijft.

Verschillende zaad mixen, in dit geval gemixed voor de bedden waar peulen hebben gestaan.

Hierover later ongetwijfeld meer en in detail πŸ˜‰

Het Grote Opschalen van de Tuinderij

Het doel voor 2023 was leren, oefenen en testen. ‘Learning by doing’ dus. De grond leren kennen en de productie echt in de vingers kunnen krijgen (in plaats van naar school gaan 😎). Dat begon op ongeveer 1/3e deel van wat uiteindelijk de gehele tuinderij zou beslaan. Uiteindelijk, is het idee, om 120 groentebedden in productie te hebben. In 2023 ben ik gestart met 38 bedden. Voor Seizoen 2024 gaan we flink opschalen naar 90 bedden. Er moesten dus 52 bedden bij ‘gemaakt’ worden.

Vereenvoudigd ontwerp tuinderij: paarse bedden (38x) zoals seizoen 2023 in productie gebracht is, gele bedden (52x) voor 2024 te maken

En zo ziet dat er dan ongeveer schematisch uit:

Paars = 38x bedden 2023, Geel = 52x bedden 2024 erbij

De lichtgroene bedden op deze ontwerpen zouden het totaal op 120 bedden moeten gaan brengen. Die zullen iets anders gepositioneerd worden, daarover gelukkig pas heel veel later meer (ergens in de voorbereiding naar 2025 denk ik 😊).

De tussenliggende fruit rijen zullen ook reeds voorbereid worden op aanplant van aanvullende fruitbomen en -struiken.

Nieuwe stukken Tuinderij ontginnen – de aanpak

Ofwel: Ploegen of Zwoegen deel 2, het langverwachte vervolg… De meeste van deze bedden / fruit rijen komen namelijk terecht op plekken waar nog een stuk woestenij was; bos, bramen, graspollen…

Dit moest er dan ook achtereenvolgens gebeuren:

  1. Struiken terugsnoeien
  2. Bos kappen
  3. Wortel onkruiden uit de grond halen
  4. Grond voorbereiden tot zaaibed
  5. Bedden maken
  6. Bemesting
  7. Nieuwe bedden inzaaien met groenbemesters

Die groenbemesters moeten voor een bepaald moment gezaaid worden om nog tot afdoende groei te kunnen komen om daadwerkelijk als groenbemester te kunnen fungeren. Dit alles had dan ook wel een serieuze deadline (eind september). Om dit te kunnen realiseren heb ik de nieuw te ontginnen stukken in 3 delen opgeknipt: 1. Noord Oost (de gele bedden boven de paarse bedden), 2. Noord West (de hoek het verst van ons huis vandaan), 3. West (het onderste blok gele bedden).

Bramen bos al eerder gesnoeid

De voorbereidingen hiervoor waren al gestart in februari. Dit begon met het ‘opruimen’ van een bramenbos:

Ondoordringbare bramen struiken van meer dan een meter hoog in de Noordwest hoek van ons erf (foto van eind oktober 2022)
Februari 2023: bramen tot op de bodem terug gesnoeid…
…in detail is de grote hoeveelheid (stronken van) struiken nog te zien
Ditzelfde stuk na het klepelmaaien hiervan

Om deze bramen en de pitrus pollen (hardnekkig gras…) geen kans te geven om sterker terug te komen en in plaats daarvan uit te putten, is dit stuk sindsdien telkens sterk terug gemaaid.

Status eind mei, na een nieuwe maai sessie

Start ontginnen op het Noordoostelijk deel van ons perceel

Zoals gezegd startte dit (helaas) met het kappen van een bos… Het stukje grond waar we wonen was jarenlang verwaarloosd voordat wij ons hier vestigden. Hierdoor was dit uit zichzelf veranderd van een schraal grasland in een bos in wording. Prachtig hoe de natuur dit uit zichzelf doet. Zo hadden een groot aantal ‘pionier’ bomen zich gevestigd op ons stukje (vooral wilg en ook de nodige berken). Helaas moesten deze nu dus deels wijken voor nieuwe groentebedden en rijen met fruit. We hebben gelukkig al meer bomen aangeplant dan we zouden moeten rooien (zoals in de tiny haag, de niet-zo-tiny haag en natuurlijk de fruitbomen).

Half juni ben ik hier mee gestart:

Bomen snoeien
Dit snoeiwerk gelijk ter plekke hakselen, met loof en al eraan

De gehakselde takken en blad worden verwerkt tot compost, waarover later een apart nieuw blog. Dikkere takken en stammen blijven over om te verwerken tot brandhout.

Brandhout πŸͺ΅ maken met de kettingzaag van de stammen die overbleven
Brandhout opslag voor start ontginnen
Zelfde opslag na ontginnen deel 1 (Noordoost)

Vervolgens de Stronken verwijderen

Dat werd ook handwerk:

Met de ‘hand’, πŸͺ“ bijl en schop boom voor boom de stronken en wortels verwijderen
Dat kunnen best grote stronken worden in slechts 6 jaar tijd (volgens de jaarringen)…

Dit resulteerde in een soort gatenkaas / maanlandschap. Hierna heb ik de gaten opgevuld om een vlak terrein te krijgen:

Stronken verwijderd en gaten gedicht

Wortelonkruiden verwijderen – poging 1

Bij het ontginnen van de eerste groentebedden in 2022 nam het verwijderen van wortelonkruiden (kweekgras, winde, brandnetel en braam) de meeste tijd in beslag. Met deze ervaring en de hoeveelheid werk in het vooruitzicht heb ik dit jaar voor een andere aanpak gekozen, namelijk door de grond ondiep (tot 5 centimeter) te bewerken met de rotorkopeg.

Dit apparaat dus, de rotorkopeg achter de 2-wiel tractor, voor het ‘eggen’ van dit stuk waar eerst het bramenbos stond

Dit apparaat draait messen verticaal rond door de grond. Hiermee worden ‘kluiten’ klein gemaakt en de grondstructuur verbetert. In dit geval hoopte ik ook dat wortel onkruiden kapot gemaakt zouden worden, zodat ik die makkelijker zou kunnen opruimen. Dat deze wortelonkruiden hier niet tegen bestand zijn bleek wel bij het schoonmaken van de rotorkopeg:

Bramen wortels rond de messen van de rotorkopeg

Hierna heb ik met een hark de stukgemaakte wortels geprobeerd weg te halen. Dit is slechts deels gelukt, waarschijnlijk vanwege de ondiepe grondbewerking.

Ik heb dit stuk vervolgens even braak laten liggen om nieuwe onkruidzaden te laten ontkiemen en wortel onkruiden terug te zien komen (liever niet natuurlijk). De grond wil altijd begroeid blijven, dus het was niet lang wachten totdat dit hele stuk weer begroeid was.

Nieuwe bedden (schoon)maken en bemesten in stappen

Onkruid zal er altijd zijn… in meer of (liefst) in mindere mate πŸ˜‰ Door dus met de volgende stap van ontginnen: bedden maken!

Hiervoor wilde ik eerst de grond los woelen met de woelvork. Die was tijdens het ontginnen in 2022 kapot gegaan en ook een herstelpoging heeft niet lang mogen niet baten. Door met een nieuwe woelvork, deze is voor kleinschalige, intensieve groenteproductie immers onmisbaar:

Rechts nieuwe woelvork, hopelijk sterker dan de vorige die nog niet 1 seizoen mee is gegaan…
Nieuwe groentebedden maken, stap 1: maten uitzetten, stap 2: de grond los woelen en daarmee beluchten zonder de grond te keren

Hierna was het alsnog nodig om met de hand het opgekomen onkruid te verwijderen:

Stap 3: met de hand en wat hulpmiddelen onkruid verwijderen per rij
Stap 4: voedingsstoffen toedienen, 1 kruiwagen compost per 2 bedden en 1 emmer lavagruis voor spoorelementen en mineralen
Stap 5: hoopjes compost aangebracht (inmiddels 2 rijen verder) om in te werken
Stap 6: voedingsstoffen ingewerkt met de hark en tegelijk mooi zaaibed gemaakt

Nieuwe bedden inzaaien met groenbemesters

Direct na het (schoon)maken van de bedden worden deze ingezaaid, om onkruiden geen voorsprong te geven.

Zaaigoed, weegschaal en zaaiapparaat mee naar de nieuwe bedden, inclusief recept voor groenbemester mixen in juiste hoeveelheden
3 Rijen (2 bedden per rij = 6 nieuwe bedden) ingezaaid met zaaiapparaat
3 nieuwe rijen (links achter) duidelijk zichtbaar tussen het groeiende onkruid

Vervolgens is dit een kwestie van herhalen:

Weer 3 extra rijen (schoon)gemaakt…
…terwijl de ingezaaide groenbemesters goed ontkiemen (net zoals overgebleven onkruiden)

Hiermee was deel 1 van het ontginnen achter de rug! Namelijk 12 nieuwe bedden (6 extra rijen) aan de Noordoost kant van ons perceel.

Ontginnen Noordwestelijk deel

Dit leek dan een kwestie van dezelfde stappen herhalen voor de volgende 2 stukken die ontgonnen moesten worden. Wel met de nodige aanpassingen, vanwege voortschrijdend inzicht, een deadline die steeds dichterbij komt en andere condities (meer braam en meer bomen dan in het Noordoostelijk deel…):

Noordwest: bomenkerkhof en hoopje gehakselde wilg + berk
Samen met hulptroepen πŸ₯° brandhout maken…
…en brandhout voorraad laten groeien (inmiddels 2 rijen dik)
Weer een maanlandschap gemaakt waar eerst bomen en bramen stonden (oftewel: +20 stronken verwijderen bij 30 graden Celsius πŸ₯΅)
Dit stuk wederom met de rotorkopeg bewerkt

Op basis van de eerdere ervaring heb ik dit deel nu op de diepste stand van de rotorkopeg (zo’n 10 centimeter diep) bewerkt. Dit is alsnog niet zo diep als ploegen (normaal gesproken zo’n 30 centimeter diep) en werkt de bodemlagen niet ondersteboven. Hierna kon ik nog veel meer wortelonkruiden met de hard (en de hand) van dit nieuwe stuk verwijderen.

Weer een ‘schoon’ en vlak zaaibed na harken

Nu maar gelijk bedden maken en inzaaien om onkruid geen kans te geven en onnodig extra werk te besparen:

Maten uitzetten en compost + lavagruis opbrengen
Voedingstoffen ingewerkt met hark
Ingezaaid met zaaiapparaat
En weer door naar de volgende rijen
En zo waren er weer tien rijen (= 20 bedden) gerealiseerd met groenbemesters ingezaaid…
…en nog geen 2 weken later lijkt dit vooralsnog succesvol: groenbemesters komen mooi op en onkruiddruk lijkt lager dan eerst

En daarmee was ook het Noordwestelijk deel van de tuinderij ontgonnen!

Laatste loodjes, het ontginnen van het Westelijk deel

Weer een kwestie van herhalen en versnellen waar mogelijk…

Nog meer brandhout gemaakt van het stuk bos dat hiervoor moest wijken…
…en nog een hele stapel dikke takken (te dik om te hakselen, meer dan 7 centimeter dik) die liggen te wachten om tot brandhout gezaagd te worden (zodra de druk van de deadline van ontginnen eraf is…)
Weer een stuk maanlandschap gecreΓ«erd, waar eerst bomen stonden
Zwaar werk, ook voor de gereedschappen die hiervoor gebruikt worden

Al de stronken en wortels worden langs de haag gelegd om langzaam maar zeker te verteren tot voedingstoffen voor alles wat daar leeft en groeit:

Links een wal met stronken en wortels tussen de haag en de sloot naar onze buurman boer akker, rechts composthoop van gehakselde wilgen

Die wal / haag biedt ruimte en voeding voor de planten eromheen en het dierenleven dat kan helpen op de tuinderij (kikkers, egels, vogels, mollen zelfs), in plaats van dit weg te gooien proberen we zo alles te benutten wat er op ons erf groeit.

Laatste stuk bewerkt met rotorkopeg en geharkt
Maten uitgezet om bedden te markeren
Woelen
Compost en lavagruis op de nieuwe bedden
En ingezaaid, weer 2 rijen erbij
Laatste stuk groentebedden voor 2024 gerealiseerd

En dus klaar met ontginnen! πŸ˜… Dat wil zeggen, voor seizoen 2024 πŸ˜‰ Komend jaar zal ik nog enkele bedden (30 bedden, dus 15 van zulke rijen) erbij maken, zodra ik de juiste plek daarvoor bepaald heb.

En nu?

Nu mogen de groenbemesters hun belangrijke werk gaan doen! En dat help ik nog graag een handje:

Click here to display content from YouTube.
Learn more in YouTube’s privacy policy.

Compost thee spuiten (video via Youtube)
Met het spuiten van compost thee dus met behulp van de ‘rugdrukspuit’, waarover in een volgend blog ongetwijfeld meer!

Zo liggen de nieuwe bedden er nu ook bij:

Noordoost op de voorgrond
Veldbonen (soort tuinboon en dan super winterhard), ook gezaaid met zaaiapparaat, die mooi ontkiemen tussen de winterrogge
Noordwest, 10 rijen met groeiende groenbemesters in rijtjes, tussen 2 composthopen van gehakselde wilgen in

Een deel van deze groenbemesters (de Japanse haver) zal bij vorst afsterven. De andere soorten (klavers, wikke, veldboon, rogge) zullen de winter overleven, aangezien ze op tijd gezaaid zijn (vandaar de deadline…), zullen na de winter gewoon doorgroeien en tijdens de winter de bodem voeden en beschermen.

Zoals je op de foto’s kan zien is er alsnog het nodige hardnekkige onkruid terug gekomen (inmiddels is dit vooral zuring met ferme penwortels), dus zal het nodige onkruid wieden komende tijd ook gewoon doorgaan om seizoen 2024 echt schoon en efficient te kunnen beginnen.

Hiermee houdt het blog op πŸ˜‰, het werk nog niet. Het resterende brandhout moet nog gezaagd en opgeslagen worden, onkruid wieden dus en ook de fruit rijen behoeven nog aandacht en voorbereiding om over de winter in te kunnen planten met fruit. Daarnaast moeten de laatste bestaande bedden, waarin nu nog gewassen groeien om te oogsten, nog met groenbemesters worden ingezaaid. En alle gehakselde wilgen moeten nog tot compost verwerkt worden. Dat is ook heel karwij en apart verhaal, dat komt in een volgend blog weer aan de orde… Nu is het even tijd voor rust, vooral na het schrijven van dit lange verhaal πŸ˜‰ Wordt vervolgd! ♾️

2 gedachten over “Voorbereidingen Seizoen 2024”

Laat een reactie achter

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Scroll naar boven